Depresyon İçin Psikolog Nasıl Seçilir? Nelere Dikkat Edilmeli?
Depresyon için psikolog ararken yalnızca bir uzmanın konumuna veya danışan yorumlarına bakmak yeterli olmayabilir. Psikoloğun eğitim geçmişi, klinik deneyimi, çalıştığı psikoterapi yaklaşımları ve sizin yaşadığınız güçlüklerle ilgili deneyimi birlikte değerlendirilmelidir.
Depresyon; çökkün duygu durum, ilgi ve istekte azalma, enerji kaybı, uyku veya iştah değişiklikleri, suçluluk, değersizlik ve umutsuzluk gibi belirtilerle ortaya çıkabilen bir ruhsal sağlık problemidir. Bununla birlikte bu belirtilerin bulunması tek başına depresyon tanısı anlamına gelmez. Tanısal değerlendirme, kişinin belirtilerinin süresi, şiddeti, günlük yaşam üzerindeki etkisi ve diğer olası nedenlerle birlikte ele alınmasını gerektirir.
Bu nedenle internet üzerindeki bir içerik, kişinin kendisine depresyon tanısı koyması veya bir tedavi yöntemi belirlemesi için kullanılmamalıdır.
Depresyon İçin Psikolog Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
1. Psikoloğun eğitimini ve uzmanlığını inceleyin
Psikoterapi sürecinde çalışacağınız uzmanın eğitim geçmişi, mesleki uzmanlığı ve klinik deneyimi önemli başlangıç noktalarıdır.
Özellikle depresyon gibi kişinin günlük işlevselliğini etkileyebilen sorunlarda, uzmanın psikoterapi alanındaki eğitimini ve hangi problemlerle çalıştığını incelemek yararlı olabilir.
Bir psikolog seçerken şu sorular sorulabilir:
- Eğitimini hangi kurumlarda tamamladı?
- Hangi psikoterapi yaklaşımları konusunda eğitim aldı?
- Çalıştığı psikolojik sorunlar neler?
- Yüz yüze veya online görüşme seçenekleri bulunuyor mu?
2. Depresyonla çalışma deneyimi var mı?
Depresyon her kişide aynı şekilde yaşanmaz.
Bazı kişilerde belirgin çökkünlük ön plandayken bazı kişiler daha çok isteksizlik, enerji kaybı, içe kapanma, konsantrasyon güçlüğü veya yaşamdan keyif alamama yaşayabilir.
Bu nedenle depresyonla çalışan bir uzmanın kişinin belirtilerini yalnızca tek tek ele almak yerine, bu belirtilerin kişinin yaşamındaki işlevini değerlendirmesi önemlidir.
3. Hangi psikoterapi yaklaşımını kullanıyor?
Depresyonla çalışırken farklı psikoterapi yaklaşımlarından yararlanılabilir.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), depresyon konusunda en fazla araştırılmış psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Bunun yanında kişilerarası psikoterapi, davranışsal aktivasyon ve farklı yapılandırılmış psikoterapi yaklaşımları da depresyon tedavisinde kullanılmaktadır. NICE’ın erişkin depresyon kılavuzu, tedavi seçiminin kişinin klinik ihtiyaçları ve tercihleriyle birlikte değerlendirilmesini önermektedir.
Dolayısıyla psikolog seçerken yalnızca “hangi terapi yöntemi kullanılıyor?” sorusuna değil, “Bu yaklaşım benim yaşadığım probleme ne ölçüde uygun?” sorusuna da bakmak gerekir.
Depresyon İçin BDT İşe Yarar mı?
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), depresyon tedavisinde üzerinde kapsamlı araştırmalar yapılmış psikoterapi yaklaşımlarından biridir.
BDT’nin temelinde düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki karşılıklı ilişkiyi anlamak bulunur. Depresyon yaşayan bir kişide olumsuz düşünceler, davranışlardan uzaklaşma ve düşük ruh hali birbirini sürdüren bir döngü oluşturabilir.
Örneğin kişi:
“Hiçbir şeyi doğru yapamıyorum.”
şeklinde bir düşünceye sahip olabilir.
Bu düşünce:
“Nasıl olsa başarılı olamayacağım.”
şeklinde bir beklenti oluşturabilir ve kişi zaman içerisinde yeni bir işe başlamaktan veya sosyal etkinliklere katılmaktan kaçınabilir.
Bu kaçınma kısa vadede kişiye rahatlama sağlayabilse de uzun vadede olumlu deneyimlerin azalmasına ve depresif belirtilerin devam etmesine katkıda bulunabilir.
BDT sürecinde bu düşünce ve davranış örüntülerinin fark edilmesi, değerlendirilmesi ve gerektiğinde değiştirilmesi üzerinde çalışılır.
Güncel bir sistematik derleme ve meta-analiz, BDT, bilişsel terapi ve davranışsal aktivasyonun depresif belirtileri azaltmada etkili olduğunu bildirmiştir. NICE da BDT’yi depresyon için kullanılan yapılandırılmış psikolojik müdahaleler arasında değerlendirmektedir.
Bununla birlikte BDT’nin herkes için aynı şekilde uygulanması gerektiğini söylemek doğru değildir. Terapinin içeriği kişinin ihtiyaçlarına, belirtilerine ve terapi hedeflerine göre şekillendirilmelidir.
Şema Terapi Depresyona İyi Gelir mi?
Şema terapi, kişinin güncel düşünce ve davranışlarının yanında, daha uzun süredir devam eden temel inançlarını, erken dönem yaşam deneyimlerini ve bu deneyimlerle ilişkili başa çıkma biçimlerini anlamaya odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Örneğin kişinin yaşamı boyunca tekrar eden:
- “Yeterince iyi değilim.”
- “Beni gerçekten kimse sevmez.”
- “Başarısız olacağım.”
- “İhtiyaçlarımı ifade edersem reddedilirim.”
gibi temel inançları bulunabilir.
Bu tür örüntüler kişinin kendisini, ilişkilerini ve yaşadığı olayları yorumlama biçimini etkileyebilir.
Şema terapi özellikle depresif belirtilerin uzun süredir devam ettiği, tekrar ettiği veya kişinin kendisi ve ilişkileriyle ilgili daha köklü olumsuz inançlarının bulunduğu durumlarda değerlendirilebilecek yaklaşımlardan biridir.
Güncel bir sistematik derleme, şema terapinin depresif bozukluklarda depresif belirtilerin azaltılması açısından olumlu sonuçlarla ilişkili olduğunu bildirmiştir. Aynı derleme, bazı çalışmalarda şema terapinin BDT gibi yerleşik tedavilerle benzer sonuçlar verdiğini belirtirken, mevcut araştırmaların sayısı ve örneklem büyüklüklerinin hâlâ sınırlı olduğuna dikkat çekmektedir.
Bu nedenle şema terapi hakkında “kesin olarak BDT’den daha iyi” veya “her depresyon vakasında daha uygun” şeklinde bir sonuç çıkarmak bilimsel açıdan doğru değildir.
Depresyon İçin BDT mi, Şema Terapi mi?
Bu sorunun herkes için aynı cevabı yoktur.
BDT daha çok kişinin güncel düşünce ve davranış örüntülerine yapılandırılmış biçimde odaklanabilirken, şema terapi kişinin uzun süredir devam eden temel inançlarını ve yaşam örüntülerini daha kapsamlı biçimde ele alabilir.
Örneğin ilk kez ortaya çıkan ve belirli yaşam koşullarıyla ilişkili depresif belirtiler ile yıllardır tekrar eden, kişinin kendilik algısı ve ilişkileriyle iç içe geçmiş depresif örüntüler aynı şekilde ele alınmayabilir.
Bu nedenle terapi yaklaşımının seçiminde:
“Hangi terapi daha iyi?”
sorusundan çok,
“Benim yaşadığım sorun, geçmişim, ihtiyaçlarım ve terapi hedeflerim açısından hangi yaklaşım daha uygun?”
sorusunu sormak daha anlamlıdır.
Depresyonun Nedeni Her Zaman Yaşanan Bir Olay mıdır?
Hayır.
Depresif belirtiler bazen belirgin bir yaşam olayı sonrasında başlayabilir. Ancak her depresif tabloyu tek bir olayla açıklamak mümkün değildir.
Kişinin biyolojik özellikleri, geçmiş deneyimleri, düşünce biçimleri, ilişkileri, yaşam koşulları ve uzun süreli stres faktörleri bir arada rol oynayabilir.
Bu nedenle psikoterapide yalnızca “Ne oldu?” sorusuna değil, “Bu yaşantı sizi nasıl etkiledi ve bugün hayatınızda nasıl devam ediyor?” sorusuna da bakmak önemlidir.
Depresyon İçin Psikoterapi Ne Kadar Sürer?
Psikoterapinin süresi kişiden kişiye değişir.
Belirtilerin şiddeti ve süresi, eşlik eden başka psikolojik sorunlar, kişinin yaşam koşulları, terapi hedefleri ve terapiye verdiği yanıt gibi birçok faktör süreci etkileyebilir.
Bu nedenle ilk görüşmeden önce herkes için geçerli kesin bir seans sayısı vermek doğru değildir.
NICE da depresyon tedavisinde kişinin yanıtının düzenli olarak değerlendirilmesini ve tedavinin klinik ihtiyaçlara göre uyarlanmasını önermektedir.
Depresyon İçin Psikolog mu, Psikiyatrist mi?
Psikolog ve psikiyatrist farklı eğitim ve mesleki yetkinliklere sahip ruh sağlığı profesyonelleridir.
Psikiyatrist tıp fakültesi mezunu bir hekimdir ve tıbbi değerlendirme yapabilir, gerektiğinde ilaç tedavisi düzenleyebilir.
Psikolog ise eğitim ve yetkinliği kapsamında psikoterapi sürecini yürütür.
Bazı durumlarda psikoterapi ve psikiyatrik değerlendirme birlikte sürdürülebilir. Özellikle belirtilerin ağır olduğu, kişinin günlük işlevselliğinin ciddi biçimde bozulduğu veya kendisine zarar verme düşüncelerinin bulunduğu durumlarda psikiyatri değerlendirmesi ve uygun sağlık hizmetlerine yönlendirme önemlidir.
İlaç kullanımı, ilaç bırakılması veya ilaç dozunun değiştirilmesi psikolog tarafından yapılabilecek işlemler değildir; bu tür tıbbi kararlar hekim tarafından verilmelidir.
Depresyon Belirtileri Yaşayan Biri Ne Zaman Sağlık Kuruluşuna Başvurmalı?
Depresif belirtilerin her zaman yalnızca psikolojik bir nedeni olmayabilir. Bazı tıbbi durumlar veya kullanılan ilaçlar da ruhsal ve fiziksel belirtilere yol açabilir.
Özellikle:
- belirtiler ilk kez ve belirgin biçimde ortaya çıktıysa,
- belirtiler hızla ağırlaşıyorsa,
- günlük işlevsellik ciddi biçimde bozulduysa,
- belirgin fiziksel belirtiler eşlik ediyorsa,
- kendine zarar verme veya intihar düşünceleri varsa,
uygun bir sağlık kuruluşundan profesyonel değerlendirme alınmalıdır.
Kendine zarar verme veya intihar riski bulunan acil durumlarda psikoterapi randevusu beklenmemeli; en yakın acil servise veya acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Bu sayfadaki bilgiler acil durum değerlendirmesinin veya tıbbi muayenenin yerine geçmez.
Antalya’da Depresyon İçin Psikolog Arıyorsanız
Antalya’da depresyon için psikolog ararken uzmanın eğitimini, klinik deneyimini, çalıştığı psikoterapi yaklaşımlarını ve sizin yaşadığınız problemle ilgili çalışma alanlarını inceleyebilirsiniz.
Klinik Psikolog Özgür Fırat Çelik, psikoloji lisans ve klinik psikoloji yüksek lisans eğitimini Polonya’da SWPS University (University of Social Sciences and Humanities) bünyesinde tamamlamıştır.
Yurt dışında aldığı lisans ve klinik psikoloji yüksek lisans eğitiminin yanı sıra 2019 yılından bu yana yetişkin, çocuk ve ergenlerle psikoterapi çalışmalarını sürdürmektedir.
Terapi sürecinde kişinin yaşadığı psikolojik güçlükleri yalnızca mevcut belirtiler üzerinden değil; düşünceler, duygular, davranışlar, yaşam koşulları ve kişinin geçmiş deneyimleriyle birlikte değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Depresyonla çalışırken kişinin ihtiyaçlarına göre bilişsel davranışçı terapi (BDT), şema terapi ve diğer psikoterapötik yöntemlerden yararlanılabilir.
Psikoterapi görüşmeleri Antalya’daki 242 Psikoloji ofisinde yüz yüze veya uygun koşullarda online olarak gerçekleştirilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Depresyon İçin Hangi Psikolog Seçilmeli?
Depresyon konusunda çalışma deneyimi bulunan, eğitim ve uzmanlık alanı açıkça görülebilen, kullandığı psikoterapi yaklaşımını açıklayan ve kendinizi rahat ifade edebildiğiniz bir psikolog tercih edilebilir.
Depresyon İçin BDT İşe Yarar mı?
BDT, depresyonla çalışırken üzerinde kapsamlı araştırmalar yapılmış psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Kişinin düşünce, duygu ve davranışları arasındaki ilişkilerin ele alınmasına yardımcı olabilir.
Şema Terapi Depresyona İyi Gelir mi?
Şema terapi, kişinin uzun süredir devam eden temel inançları ve yaşam örüntüleri depresif belirtilerle ilişkili olduğunda değerlendirilebilecek bir psikoterapi yaklaşımıdır. Güncel araştırmalar olumlu sonuçlar bildirse de bu alandaki kanıt tabanı BDT’ye kıyasla daha sınırlıdır.
Depresyon İçin BDT mi Şema Terapi mi Daha İyi?
Herkes için geçerli tek bir cevap yoktur. Kişinin belirtileri, yaşam öyküsü, ihtiyaçları ve terapi hedefleri değerlendirilerek uygun yaklaşım belirlenebilir.
Depresyon Kaç Seansta Geçer?
Herkes için geçerli belirli bir seans sayısı yoktur. Terapi süresi kişinin belirtilerine, ihtiyaçlarına ve terapi sürecine verdiği yanıta göre değişebilir.
Depresyonda Psikolog mu Psikiyatrist mi?
Bu, kişinin ihtiyaçlarına göre değişebilir. Psikolog psikoterapi sürecini yürütür; psikiyatrist ise tıbbi değerlendirme yapabilir ve gerektiğinde ilaç tedavisi uygulayabilir. Bazı durumlarda iki uzman birlikte çalışabilir.
Depresyon Belirtilerinde Ne Zaman Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalı?
Belirtiler şiddetliyse, hızla kötüleşiyorsa, kişinin günlük yaşamını ciddi biçimde etkiliyorsa veya kendine zarar verme ya da intihar düşünceleri bulunuyorsa profesyonel sağlık desteği geciktirilmemelidir. Acil risk durumlarında en yakın acil servise veya acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Bilgilendirme Notu
Bu içerik genel psikolojik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İnternet üzerindeki bilgiler bireysel psikolojik veya tıbbi değerlendirme, tanı ve tedavinin yerine geçmez.
Her bireyin yaşadığı belirtiler ve ihtiyaçları farklı olabilir. Bu nedenle kişiye özel değerlendirme ve tedavi planı, uygun sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.
Acil veya hayati risk taşıyan durumlarda internet üzerinden bilgi aramak yerine en yakın sağlık kuruluşuna veya acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Depression in adults: treatment and management (NG222). 2022.
- Are cognitive behavioural therapy, cognitive therapy, and behavioural activation for depression effective in primary care? A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 2025.
- The impact of schema therapy and its basic and mode treatment models for depressive disorders: a systematic review. 2025.
- Bishop A, Younan R, Low J, Pilkington PD. Early maladaptive schemas and depression in adulthood: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy. 2022.